دعوت شیخ محمد بن عبدالوهاب همان دعوت  سلفیه است که پیشتاز و قدوهء تمام حرکات اصلاحی میباشد، حرکاتی که در دوران تخلف وجمود فکری درعالم اسلامی، قدم به ظهور نهاده اند، و هدفشان  بازگشت به  عقیدهء اسلامی از  منابع اصلی ان  و اصول صافی  آن که همان قران وسنت باشد دعوت نموده اند و تأکید بر پاک ساختن مفهوم توحید از انواع و اقسام شرکی که به آن اضافه شده است، دعوت مینمایند ، بعضی از مغرضین این حرکت را « وهابی» نامیده اند، که اشاره به سوی نسبت آن به

محمد بن عبد الوهاب، میباشد.در واقع باید ان را محمدی مینامیدند چون نام شیخ محمد بود نه وهاب به هر حال مخالفین از روی حسد انرا وهابی نامیدند ومحبین از روی ساکت نمودن مغرضین گفتند وهاب صفتی از صفات خداست و روش ما هم خدایی و محمدی میباشد پس اگر اهل توحید و خداپرستان حقیقی که فقط از خدا طلب کمک مینمایند وهابی  هستند فلیشهد الثقلین انی وهابی     

خلاصه أی از زندگی شیخ محمد بن عبدالوهاب

محمد بن عبد الوهاب مشرفی، تمیمی نجدی ( 1115-1206هـ) (1703-1791م) .

در روستای عیینه نزدیک به ریاض تولد شده، علوم ابتدائی خودرا نزد پدرش فرا گرفت، وقتی سنش به بیست رسید قرآن کریم را حفظ نموده و چیزی از فقه حنبلی و از تفسیر و حدیث خوانده بود.

به نیت  حج به مکه رفت و از آنجا برای آموختن علوم شرعی به مدینه منوره سفر نموده در آنجا با شیخ خود محمد حیات سندی،  (ت 1165هـ) صاحب حاشیه بر صحیح بخاری، ملاقات کرد و از وی خیلی متأثر گردید [یعنی درس و علوم شیخ بر وی تأثیر زیادی داشت].

دو باره به قریهء عیینه بازگشت در سال ( 1136/1724م) به طرف عراق سفر نمود تا از بصره، بغداد و موصل دیدار نماید، در هر یکی از این شهرها با مشائخ و علماء ملاقات نموده از آنها علم میاموخت.

بصره را جبرا به قصد احساء ترک گفت و از آنجا به سوی حریملاء رفت زیرا   پدرش به آنجا انتقال نموده به حیث قاضی کارمیکرد و در همین منطقه در سال  ( 1143هـ/1730م)  شروع به دعوت علنی به سوی توحید نمود، ولی دیری نگذشت که تعدادی از مردم آنجا نقشه  قتلش را طرح نمودند و شیخ به همین سبب آنجارا ترک گفت.

به طرف عیینه رفته دعوت خودرا به امیر آنجا ( عثمان بن معمر) عرضه نمود، امیر [دعوتش را پذیرفته] به  وی در ویران کردن قبه ها وگنبد ها یی که بر روی قبرها نهاده بود و در سنگسار کردن زنی که زنا کرده بود و به آن اعتراف نموده بود، کمک کرد.

-امیر احساء عریعر بن دجین نوشته ای به سوی امیر عیینه فرستاد و به وی فرمان داد که شیخ را از دعوت منع نماید، بنابر آن بخاطراینکه امیر عیینه زیر فشار قرار نگیرد شیخ آن قریه را ترک نمود.

سال 1158هـ به طرف درعیه مقر امارت آل سعود حرکت نموده به نزد محمد بن سویلم عرینی به حیث مهمان اقامت نمود و در آنجا شاگردانی به اطرافش جمع شدند و شیخ را عزت و اکرام نمودند.

امیر محمد بن سعود که از ( 1139-1179هـ) حکومت دردست داشت از آمدن شیخ اطلاع حاصل نموده به نزد شیخ آمد و از وی اظهار قدردانی کرد و بر حمایت و تأییدش تعهد سپرد و در میان آندو گفتگوی آتی صورت پذیرفت که آنرا به خاطر اهمیت تاریخی اش ذکر مینماییم:

امیر: بشارت باد بر شما و به منطقه أی  که بهتر از منطقه تو است و همچنان بشارت باد برایت به عزت و قوت.وتمکین

شیخ: من ترا نیز بشارت میدهم به عزت و وقار و به کلمهءلا إله إلا الله، کسیکه به آن تمسک جست، و مطابق آن عمل نموده خداوند کمکش نموده و توسط آن شهرها و انسانها را متصرف میشود، و آن کلمهء توحید است، کلمه ایست که پیامبران علیهم السلام به سوی آن دعوت کرده اند، و زمین را بندگان مسلمان خداوند به میراث میبرند.

بعد از آن امیر با شیخ دو شرط نمود :

1-از نزد آنان کوچ نکند و ایشان را با دیگران عوض نکند [یعنی از نزد آنان به نزد دیگران نرود].

2-شیخ از گرفتن آنچه امیر عادت دارد که در وقت میوه از مردم درعیه میگرد، منع نکند.

-در بارهء شرط اول شیخ گفت: دستت را دراز کن تا  با تو بیعت کنم … «الدم بالدم و الهدم بالهدم» [ضرب المثلی دست که در وقت اظهار موافقت کامل و ایستادگی بر تعهد تا آخر، گفته  میشود].

-در بارهء شرط دوم شیخ چنین گفت : امید است که خداوند برای تو فتوحاتی نصیب کند و در عوض آنچه میگیری غنیمت هائی نصیب نماید که  بهتر از آن باشد.

-شیخ معتقد بود که در پهلوی حق، باید قوتی وجود داشته باشد که از آن حمایت نماید، زیرا خداوند آنقدر که توسط سلطان امور را پیش میبرد توسط قرآن نمی برد.

-امیر و شیخ به نشر دعوت خویش در نجد ادامه دادند، وقتی امیر وفات نمود پسرش عبد العزیز بن محمد (1111-1218هـ) جانشین پدر گردیده وبه پیشبرد دعوت با شیخ ادامه داد، تا آنکه شیخ در درعیه وفات نموده همانجا دفن گردید. رحمه الله رحمة واسعه

-از جملهء مددگاران، شاگردان، اولاد و نواده های شیخ که هر کدام شان شخصیت های  مهم  این حرکت  گردیدند:

1-سعود بن عبد العزیز بن محمد بن سعود ، که با شیخ ملاقات داشت و پیش وی درس خوانده و از وی علم آموخته است.

2-حسین بن محمد بن عبد الوهاب، قاضی قریهء درعیه.

3-علی بن محمد بن عبد الوهاب، عالم بزرگ، و پرهیزگار، که از خداوند عزوجل شدیدا خائف بود، منصب قضاوت به ایشان عرضه کردند ولی قبول نکرد.

4-عبد الله بن محمد بن عبد الوهاب ( 1165-1242هـ) در دوران سعود بن عبد العزیز بن محمد بن سعود به حیث قاضی درعیه ایفاء وظیفهء نمود، فهم و معرفت دقیقی داشت، در مصر وفات کرد.

5-ابراهیم بن محمد بن عبد الوهاب : عالم، فاضل و مدقق بود.

6-عبد الرحمن بن خمیس، امام قصر آل سعود در درعیه و قاضی زمان عبدالعزیز  و سعود پسرش.

7-حسین بن غنام صاحب کتاب ( روضة الأفکار)  وی خیلی عالم پرمعلومات بود.

8-شیخ عبد اللطیف بن عبد الرحمن بن حسن بن محمد بن عبدالوهاب صاحب کتاب ( تأسیس التقدیس فی الرد علی داود بن جرجیس) و کتاب ( مصباح الظلام فی الرد علی شیخ الامام).

9-سلیمان بن عبدالله بن محمد بن عبد الوهاب ( 1200- 1233هـ) شخص ذکی و شجاعی بود که وی را ابراهیم باشا بعد از سقوط درعیه به قتل رسانید، کتاب (تیسیر العزیز الحمید فی شرح کتاب التوحید) را همین شخص نوشته است.

10-عبد الرحمن بن حسن بن محمد بن عبدالوهاب ( 1193-1285هـ) وی شخص عالم و با وجاهتی بود، نزد جد خود شاگردی نموده از وی أخذ علم نموده است، وظیفهء قضاء و تدریس را ایفاء مینمود، کتاب (الرد النفیس علی شبهات داود بن جرجیس) را وی نوشته است.

11-شیخ محمد بن ابراهیم از نواده های شیخ، در دوران ملک فیصل- رحمه الله تعالى – به حیث مفتی ایفاء وظیفهء مینمود، وی در علم، متانت شخصیت، استقامت در امور دینی و دنیوی، معروف بود.

12-و از جملهء شخصیات بارز این حرکت  جناب شیخ عبد العزیز بن باز رحمه الله  که  رئیس سابق اداره  بحوث علمی، افتاء، دعوت و ارشاد  و مفتی رسمی عربستان سعودی به شمار میرفت  

  افکار ومعتقدات شیخ محمد بن عبدالوهاب

شیخ محمد بن عبدالوهاب در مباحث خود، حنبلی مذهب بود، ولی در فتواهای خود جائیکه دلیل صحیح  مخالف با مذهب بود  قول صحیح را ترجیح میداد ، و در آین صورت به مذهب التزام نمی کرد [ بلکه مطابق همان دلیل راحج وقوی فتوای خود را صادر میکرد]، بنابر آن دعوت سلفی چنین مشهور شده که در اصولش  پایبندی به  مذهب خاصی ندارد  ودر فروع حنبلی میباشد.

معتقد به باز بودن دروازه اجتهاد بود و به شدت از ان دفاع میکرد در حالیکه بعد از سقوط بغداد در سال 656هـ  بعضی از علما ان را  بسته  بودند

تأکید در رجوع نمودن به سوی کتاب الله وسنت رسول الله  مینمود، و به این نکته نیز تاکید میکرد که هر امری از امور عقیده تا وقتیکه مستند به سوی دلیل مستقیم و روشن از کتاب الله و یا سنت نبوی نباشد نباید  پذیرفته شود.

در فهم دلیل و استناد به آن بر طریقهء اهل سنت و جماعت وسلف صالح عمل مینمود  

دعوت به سوی پاک نمودن مفهوم توحید  و پرهیز از هر گونه شرک در عبادت و  از مسلمانان میخواست که به همان توحید صدر اول جوع کنند . یعنی توحید صحابه و تابعین  

در توحید اسماء و صفات روش سلف صالح را دنباله میکرد  که آن عبارت است از ثابت نمودن اسماء و صفاتی که خداوند برای خود ثابت کرده و در قران انرا ذکر نموده است  و یا پیامبرش در سنت صحیحه خود  ثابت نموده است،  البته بدون  تشبیه وتمثیل،و تکییف و تأویل.

ترکیز و توجه شدید در مفهوم توحید عبودیت (أن اعبدوا الله و اجتنبوا الطاغوت)

«سورهء النحل:116»یعنی خدا را عبادت کنید و از طاغوت اجتناب ورزید.

-احیاء و زنده ساختن فریضهء جهاد، شیخ نمونه و الگوی یک شخص مجاهد  بارز بود که برای فتح بلاد  به جهاد میرفت، و دعوت خویش را به گوش

 جها نیان میرسانید و مظاهر و نمونه های شرک  که مردم به آن گرفتار شده بودند، از بین میبرد.

خود را وقف از بین بردن بدعات و خرافاتی کرده بود که  در آنوقت به سبب جهل و بیسوادی مردم، توسط علمای سوء انتشار یافته بود،

 از قبیل:

* زیارت قبری که گمان میکردند وی ضرار بن الأزور صحابی است، و از وی قضاء حاجات خویش  را میخواستند .

* زیارت قبری که میگفتند :  وی زید بن الخطاب رضی الله عنه است.

* رفت و آمد پیش درختی که میگفتند: آن درخت ابودجانه است، و نیز درخت دیگری که بنام « الطرفیه» یاد میشد. 

  زیارت غاری که بنام غار بنت الامیر « غار دختر پادشاه » یاد می شد  شیخ با کوشش فراوان با  تمای این بدعات محاربه نمود و بحمدالله همه را از بین برد در ان زمان

ایشان توسل را به دو نوع تقسیم نموده بود

* توسل مرغوب وجائز که آن عبارت است از توسل جستن به اسماء الله الحسنى وصفاته العلی

* توسل بدعی و منهی عنه و آن عبارت است از توسل جستن به  ذوات انبیا واولیا  مثل «به جاه رسول، به حرمت شیخ فلانی و طلب کمک ونجات از مقبورین…».

ایشان از آباد کردن قبر ها و از ساختن گنبد برروی  انها شدیدا منع مینمود و  لباس و پارچه انداختن بر  روی قبرها را  از بدعتهای بسیار زشت میدانست

ایشان با غلات صوفیه مبارزه میکرد وانها را مبتدع میدانست معتقد بود ضربه هایی فراوانی به دین وارد کرده اند وچیزهای زیادی به دین اضافه کرده اند که جز دین نبوده است

 معتقد به تحریم قول در بارهءخدا [ودر بارهءدین خدا] بدون علم، بود و از فتوای بدون دلیل بر حذر میداشت وبه این ایه قران استدلال مینود ( وأن تقولوا علی الله مالا تعلمون) «أعراف : 33» یعنی:واینکه چیزی را که نمی دانید به خدا نسبت دهید  

-هر چیزی که شارع از آن سکوت نموده ودر

باره اش چیزی نگفته آن چیز معفی عنه است و برای هیچ کس جائز نیست که آنرا حرام، یا واجب، یامستحب، ویا مکروه بسازد،(یاأیها الذین آمنوا لا تسألوا عن أشیاء إن تبد لکم تسؤکم) « المائده: 101 » یعنی : ای کسانی که ایمان آوردید از اشیائی  که اگر برای شما  آشکارگردید  شما را  غمگین میکند نپرسید

ترک کردن دلیل روشن واستدلال جستن  به لفظ متشابه طریقهء اهل زیغ ، مثل رافضه و خوارج میباشد، (فأماالذین فی قلوبهم زیغ فیتبعون ماتشابه منه ابتغاء الفتنة وابتغاء تأویله ) (آل عمران : 7). یعنی:کسانیکه در دلهای شان کجی وجود دارد بخاطر طلب فتنه  دنبال ایات متشابه هستند  تا انرا  تأویل کنند  

پیامبر صلی الله علیه واله وسلم فرموده است که حلال روشن وواضح است و حرام نیز روشن ومعلوم است، درمیان ایندو امور مشتبه وجود دارد، پس کسیکه به  این قاعده توجه نکند وبخواهد که درهر مسأله کلام متشابه ایراد کند ومسأله را واضح نسازد آن شخص خودش هم گمراه میشود و دیگران را هم گمراه میسازد 0

شیخ انواع و مراتب شرک را چنین توضیح داده است :

1-شرک اکبر: که عبارت است از شرک عبادت و شرک قصد، و شرک طاعت، وشرک محبت

2-شرک اصغر : که عبارت است از ریاء وخودنمائی، پیامبر r درحدیثی که حاکم روایت نموده است چنین فرموده : ( الیسیر من الریاء شرک) یعنی اندکترین ریاء شرک است0

3-شرک خفی :گاهی بندهء مؤمن درحالی به آن گرفتار میشود که خودش نمی داند، چنانکه پیامبر صلی الله وعلیه واله وسلم  فرموده است : (الشرک فی هذه الأمة أخفی من دبیت النملة السوداء علی صفاة سوداء فی ظلمة اللیل ) یعنی : شرک در این امت خفی تر از رفتار مورچهء سیاه بالای سنگ سیاه ، در تاریکی شب است0

در واقع دعوت شیخ محمد بن عبدالوهاب یاد اوری بود  در راه بیدار سازی فکر امت اسلامی، بعد از آنکه بر روی ان پرده ای از عقب ماند گی، پس رفت ، جهل و ضعف اطلاعات دینی  وتقلید کورکورانه کشیده  شده بود،  واز کار وفعالیت  افتاده بود  

 شیخ محمد بن عبدالوهاب توجه شدیدی  به تعلیم  وتعلم عامه داشت و در با فرهنگ ساختن انها رغبت فراوانی به نشان میداد دانشمندان وعلمای دین را دائما متوجه اجتهاد و تحقیق مینمودوانان را به سوی جستجوی دلیل  از قران وسنت تشویق مینمود   وآنان را  به جستجو درکتب  مراجع حدیث وتفسیر  وکتب بزرگان دین تشویق مینمود  و از هر گونه تقلید کورکورانه بر حذر میداشت وقول هیچ کسی به غیر از  الله ورسول را معصوم نمیدانست  0

شیخ محمد بن عبدالوهاب مصنفات زیادی دارد که بهترین آنها کتب ذیل میباشد:

(کتاب التوحید فیما یجب من حق الله علی العبید )

(کتاب الإیمان ) و( کشف الشبهات) و ( آداب المشی الی الصلاة ) و( مسائل الجاهلیه )و ( الرد علی الرافضه )

 و تعداد دیگری از مختصرات ورساله هائی که پیرامون امور فقهیه واصولیه میچرخد واکثر آنها نیز دربارهء توحید است.

ریشه های فکری و اعتقادی : شیخ محمد بن عبدالوهاب

-شیخ بعد از قران وسنت و صحابه  سه شخص را  دردعوت خویش قدوه  قرار داده بود و  به طریقهء آنان به پیش میرفت

1-امام احمد بن حنبل ( 164-241هـ )0

2- شیخ الاسلام احمد  ابن تیمیه(661-728هـ)0

3-محمد ابن القیم الجوزیه ( 691-751هـ).

-درحقیقت شیخ دردعوت خویش برای نشر افکار این سه بزرگوار کوشش هایی فراوانی نمود تا توانست انان را به جهانیان معرفی نماید و اهداف شان را به  ،صحنه عمل در اورد  

   انتشار و جاهای نفوذ حرکت سلفی در جهان

عقیدهء سلفی همراه حکومت سعودی دربلاد نجد به قوت رسید، و سال 1187هـ به ریاض رسید همانطور که درتمام اطراف جزیره عرب انتشار یافت وسال 1219هـ همراه با حکومت سعودی به مکهء مکرمه ومدینهء منوره داخل شد و اهل مدینه سال 1220هـ بیعت نمودند0

-همراه با وفدهای حجاج این دعوت به خارج جزیرهء عرب منتقل گردید.

-این دعوت روشی و آثاری برحرکات اصلاحی که درجهان اسلام بعد از وی ظهور نمود، نیز بجا گذاشت، مثل:مهدیه، سنوسیه، مدرسهء افغانی و محمد عبده در مصر، و حرکات دیگر درقارهء هند ودر تمامی کشورهای عربی بلکه در پنج قارهء دنیا  وشاید امروزه بتوان گفت جایی از دنیا نباشد که حرکت سلفی در ان دیده نشود

بسم الله الرحمن الرحیم 

نحمد الله تبارک و تعالی و نصلی و نسلم علی سیدنا محمد و علی آله و صحبه و من دعا بدعوته و جا هد فی سبیل شریعته إلی یوم الدین.

 امیدواریم در سایه‌ی لطف و عنایت حق ‏تعالی از هرگونه انحراف و شر و بدی در امان باشی. پرسیده بودی «وهابیت چیست و چرا به بعضی‏ها وهابی می‏گویند؟»

 اکنون بطور مختصر به سوال جنابعالی پاسخ می‏دهیم. به امید اینکه این مقاله برای شما و دیگر صاحبان عقل و اندیشه مفید واقع شود.

 نخست لازم است متوجه باشی که ما مسلمانان اهل سنت و جماعت در احکام و مسائل فقهی از یکی از چهار مذهب حنفی، مالکی، شافعی و یا حنبلی پیروی می‏نمائیم و اساساً مذهب پنجمی بنام وهابیت یا هر اسم دیگری وجود ندارد. شاید سئوال شود: پس چگونه چنین نامی بر سر زبانها افتاده است؟ برای پاسخ به این سئوال که در واقع پاسخ به سئوال اصلی شماست, به مقدمه‏ای کوتاه نیاز داریم و آن این است که:در میان مذاهب اربعه‌ی اهل سنت، مذهب حنبلی برخوردی صریح‏تر و شفاف‏تر از دیگر مذاهب نسبت به خرافات دارد. از سویی در زمان محمدبن عبدالوهاب(رح) بیشتر مردم از مسیر صحیح عقیده‌ی توحیدی فاصله گرفته بودند و در وادی خرافات گام برمی‏داشتند. از دیگر سو ایشان که از دانشمندان اهل سنت و جماعت و پیرو مذهب حنبلی بود بسیار صریح با خرافات و انحرافات مقابله نمود. دشمنان دین به پیروی از سیاست شوم خود: (فَرِّقْ تَسُدْ : تفرقه بینداز و سروری کن)  برای ایجاد تفرقه‌ی بیشتر بین مسلمین اقدامات محمدبن عبدالوهاب را مذهبی تازه ‏نامیدند و مسلمانان ناآگاه نیز به پیروی آنها از ظهور مذهبی نو سخن گفتند که البته این نامگذاری اصولاً درست نیست زیرا:

 اولاً : ایجاد مذهبی تازه بیش از پیش بین مسلمانان فاصله می‏اندازد و تفرقه‌ی موجود را زیادتر می‏کند. در حالی که مسلمین مؤظف هستند برای هموار نمودن وحدت و رسیدن بدان از ایجاد مذاهبی دیگر دلسوزانه و با جدیت جلوگیری نمایند، به همین دلیل واضح است تبلیغ برای مذهبی تازه با اصل «ایجاد وحدت» که تکلیف دینی است منافات دارد.

ثانیاً : بر فرض صحیح ‏بودن این نامگذاری بدلیل اینکه عبدالوهاب -پدر محمد- صوفی بود و با آراء و نظریات فرزندش مخالفت می‏نمود. لذا وهابی (منسوب به عبدالوهاب) برای مخالفان ‏محمد بن عبدالوهاب نامی بامسمی خواهد بود، نه برای ‏محمد بن عبدالوهاب.

ثالثاً: نه شیخ ‏محمد و نه پیروانش هیچکدام ادعای بوجود آوردن مذهبی نو را نداشته‏اند1.

رابعاً‌ : چون واژه‌ی «مذهب» برای آراء فقهی تدوین شده‌ی یک مجتهد بکار برده می‏شود و اما عمده مسائلی که محمدبن عبدالوهاب از آنها صحبت نموده جزو مسائل اعتقادی هستند نه احکام، با این وجود بکار بردن واژه‌ی مذهب برای آراء ‏محمدبن عبدالوهاب اشتباه است.

خامساً : مهمتر اینکه اصل مسائلی که شیخ‏محمد تبیین و یا تشریح نموده است تازه و نوپیدا نبوده‏اند. بعبارت دیگر آن نظریاتی که امروزه تحت نام وهابیت تازه جلوه داده می‏شود چیزی تازه نیست زیرا همان مسائل و نظریات در قرآن بطور واضح و شفاف آمده است و نیز در احادیث پیامبرصلی الله علیه وسلم و دیگرکتب معتبر اهل سنت و جماعت موجود می‏باشد که در ذیل به نمونه‏هایی اشاره می‏نماییم تا « سیه ‏روی شود هرکه در او غش باشد».

(1) اگر اعتقاد به شرک‏ بودن استغاثه -طلب فریادرسی- از غیرخدا «نشانه‌ی وهابی ‏بودن باشد» باید پذیرفت که پیامبرصلی الله علیه وسلم ، خلفای راشدین، ائمه‌ی اربعه و علمای اسلام و ... همه‌ی آنها و پیروانشان وهابی هستند. زیرا:

الف) خداوند متعال می‏فرماید:  ]إذ تستغیثون ربکم فاستجاب لکم[ «هنگامیکه شما مسلمین پروردگارتان را به فریادرسی خواستید پس برای شما استجابت نمود»(انفال/9). و باز خداوند می‌فرماید:

 ] إن الذین تدعون من دون الله عباد أمثالکم[ «کسانی را که به غیر از خدا می‏خوانید بندگانی مثل خودتان هستند»(اعراف/194).

 یعنی همچنانکه شما مخلوق و نیازمند هستید و قادر نیستید به فریاد کسی برسید، آنها -بندگانی را که از ماورای عالم به شهادت می‏خوانید- نیز نمی‏توانند به فریاد شما برسند. زیرا تمامی بندگان خدا خودشان سراپا نیازمند هستند. حال هر چند بسیار صالح و پاک هم باشند هرگز قادر به نصرت و یاری‏ دادن دیگران نیستند. چنانکه خداوند یگانه و بی‏شریک می‏فرماید:

]والذین تدعون من دونه لا یستطیعون نصرکم[ «کسانی که بغیر از خدا می‏خوانید توانایی یاری‏ دادن شما را ندارند»(اعراف/197).

اساساً بندگان صالحی که از این دنیا رفته‏اند و یا اینکه زنده‏اند ولی با ما فاصله‌ی مکانی زیادی دارند، از احوال ما بی‏خبر هستند. بفرض هم که مطلع باشند نمی‏توانند دعای ما را استجابت کنند.

چنانکه در قرآن کریم می‏خوانیم:

]إن تدعوهم لا یسمعوا دعائکم و لو سمعوا ما استجابوا لکم[« اگر آنها (غیرخدا) را بخوانید دعای شما را نمی‏شنوند. اگر (بفرض محال) هم بشنوند نمی‏توانند دعای شما را استجابت کنند»(فاطر/14).

بعلاوه تنها کسی می‍تواند به فریاد آدمیان برسد که قدرت خلق و آفرینش داشته باشد، چون خداوند می‏فرماید:

] والذین یدعون من دون الله لا یخلقون شیئا و هم یخلقون[« وکسانی را که غیر از خدا می‏خوانند چیزی را خلق نکرده‏اند آنها خودشان هم مخلوق(نیازمند) هستند»(نحل/20).

شگفتا! که کسانی «من دون الله» را به «بتهای چوبی و سنگی» معنی می‏کنند، آنگاه گستاخانه رأی می‌دهند که خواندن صالحان و نیکوکاران عین توحید است در حالیکه واضح و آشکار است که «من دون الله» یعنی هرکسی و هر چیزی غیر از خداوند قادر متعال.

ب) انس(رضی‏الله عنه) که 9 سال در خدمت پیامبر صلی الله علیه وسلم بوده است نقل می‌کند که: هرگاه پیامبر صلی الله علیه وسلم با سختی و ناراحتی مواجه می‏شد می‏فرمود: چنانکه امام ترمذی روایت کرده است:

عن أنس رضی‏الله عنه عن النبیصلی الله علیه وسلم  (إنه کان إذا کربه امر، قال: یا حی یا قیوم برحمتک أستغیث) « ای زنده‌ی پاینده‌ با رحمت خودت بفریادم برس!» (قال الحاکم هذا حدیت صحیح الاسناد، رواه الترمذی).

پس پیرو راستین پیامبرصلی الله علیه وسلم کسی است که مانند رسول‏اللهصلی الله علیه وسلم دعا کند و فقط خدا را فریادرس بداند و بس.

ج) امام علی رضی الله عنه به پیروی از پیامبرصلی الله علیه وسلم چنین دعا کرده است:

( ... فیا غایة الطالبین و أمان الخائفین و عماد الملهوفین و غیاث المستغیثین و جار المستجبرین وکاشف ضُرالمکروبین ...)« ای منتهی آرزوی خواستاران و امان‏بخش ترسناکان و تکیه‏گاه دلسوختگان و فریادرس فریادطلبان و پناه پناهجویان و برطرف‏کننده‌ی گرفتاری گرفتاران» (صحیفه علویه، ص/636، قابل ذکر است که مرجع مذکور پر از دعاهای خالص توحیدی می‏باشد).

د) زین‏العابدین یکی از نوادگان امام علی در دعای خود می‏فرماید: ( ... فلا أدعو سواک و لا أرجو غیرک … )« جز تو را نمی‏خوانم و بجز تو امید ندارم».

(به صحیفه سجادیه دعای 15 نگاه کنید).

لازم به ذکر است که آقای محمدعلی سادات دعای مذکور را عالماً وعامداً غلط ترجمه نموده است. او عبارت «فلا ادعو سواک» را به « تو را می‏خواهم» معنی کرده است. شاید از ترس اینکه مبادا افکار وهابیت به ذهن دانش‏آموزان راه یابد؟ «چنین خدمتی؟!» انجام داده است.(به کتاب بینش اسلامی سال اول دبیرستان صفحه‌ی آخر چاپ 1361 مراجعه کنید.)

سجاد یکی دیگر از نوادگان امام علی همچنین(در دعای 28، صحیفه‌ی سجادیه) می‏فرماید: ( و رأیت أن طلب المحتاج الی المحتاج سفه عن رأیه و ضله عن عقله)« دانستم که خواستن نیازمند از نیازمند از سبکی اندیشه و گمراهی خود اوست».هـ) غزالی (رحمه الله علیه) در ضمن قصیده‌ی منفرجه‌ی خود می‏فرماید: